Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Oddział Regionalny w Częstochowie

.:CZĘSTOCHOWA Historia Miasta:.

Częstochowa jest miastem leżącym na granicy Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. Nieznane są najwcześniejsze dzieje osady. Jej nazwa pochodzi od imienia właściciela - Częstocha. Pisane dzieje osady rozpoczynają się w XIII w. Najstarszą informację o Częstochowie zawiera dokument biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża z 1220 r. Wieś była usytuowana w okolicach dzisiejszego Rynku Wieluńskiego, wokół wzgórza zwanego Jasną Górą, na którym stał kościół parafialny. W 1356r. król Kazimierz Wielki nadał przywilej lokacyjny dla dwóch wsi braciom Leonardowi i Kanimirowi. Były to Częstochowa i osada leżąca przy przeprawie przez Wartę, zaczątek późniejszego miasta. W dokumencie z 1377 r. Częstochowa jest nazwana miastem. Wieś mieszcząca się na zachód od niego nazywano Starą Częstochową, a później Częstochówką.

W 1382r. książę Władysław II Opolczyk sprowadził z Węgier zakon paulinów, któremu oddał kościół parafialny w Starej Częstochowie. Parafię przeniesiono do kościoła filialnego w mieście (obecny kościół św. Zygmunta). Książę Władysław II Opolczyk ofiarował paulinom przywiezioną z Bełza ikonę Matki Bożej. Do słynącego cudami obrazu licznie pielgrzymowali wierni. W końcu XIV w. król Władysław Jagiełło dokonał powtórnej fundacji klasztoru i rozszerzył jego uposażenie. W XV w. wzniesiono dwie kaplice: Cudownego Obrazu i św. Pawła Pustelnika. W czasach rozruchów husyckich klasztor został ograbiony, a obraz sprofanowany. Renowacją obrazu osobiście interesował się Władysław Jagiełło. W czasie kolejnego napadu w 1466 r. klasztor opłacił spokój wysoką kwotą, za to najeźdźcy zniszczyli i ograbili pobliskie miasto. Po tym fakcie wokół miasta wzniesiono mury obronne.

W 1502 r. miasto otrzymało powtórnie dokument lokacyjny, a w ślad za nim wiele dalszych przywilejów. Wiek XVI i pierwsza połowa XVII to okres rozwoju gospodarczego miasta. Działały liczne cechy rzemieślnicze, odbywały się targi, doskonale prosperowały miejscowe młyny, browary, gorzelnie i karczmy, przybywało ludności. Do tak szybkiego rozwoju przyczyniał się znacznie ruch pielgrzymkowy. Po krótkim okresie zahamowania, spowodowanym zarazą w latach 1620-1630 nastąpił ponowny rozkwit, trwający do najazdu szwedzkiego. Po roku 1620 rozpoczęto budowę fortyfikacji bastionowych wokół klasztoru. Spełniły one swoją rolę podczas oblężenia szwedzkiego w listopadzie i grudniu 1655 r. Postawa obrońców zmusiła Szwedów do odstąpienia od oblężenia, jednakże w wyniku działań wojennych nieomal doszczętnie spłonęła podjasnogórska Częstochówka, a Częstochowa straciła znaczną część zabudowy i ponad połowę mieszkańców. Kilkakrotnie był oblegany klasztor (1702, 1704, 1705, 1709). W pierwszym ćwierćwieczu XVIII w. unowocześniono fortyfikacje i zmodernizowano klasztor. W czasie trwania konfederacji barskiej w klasztorze chroniły się wojska konfederackie pod dowództwem Kazimierza Pułaskiego. Wydarzenia te spowodowały znaczne pogorszenie sytuacji gospodarczej miasta. Zniszczeniu uległo wiele zabudowań, rozpadły się mury obronne.

Dopiero druga połowa XVIII w. przyniosła pewne ożywienie gospodarcze. Nieco szybciej odbudowywała się po zniszczeniach Częstochówka. Licznie przybywający pielgrzymi spowodowali ukierunkowanie usług i handlu na obsługę ruchu pątniczego. W roku 1752, na prośbę o.o. Paulinów, król August III nadał osadzie prawa miejskie. Nowe miasto przybrało nazwę Nowa lub Górna Częstochowa. Po rozbiorach Częstochowa znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Księstwa Warszawskiego należała do departamentu kaliskiego. Po kongresie wiedeńskim została włączona do Królestwa Polskiego, podległego Rosji. W 1826 r. połączono Starą i Nową Częstochowę - wytyczono nową główną ulicę (obecna Aleja Najświętszej Marii Panny) i trzy place stanowiące główną oś zespołu miejskiego. W połowie drogi rozpoczęto w 1828 r. budowę nowego ratusza. W mieście powstawały pierwsze manufaktury. W latach czterdziestych przeprowadzono przez miasto linię kolei warszawsko-wiedeńskiej. Mimo to w połowie stulecia Częstochowa przeżyła przejściowy regres społeczno-gospodarczy. Koniec XIX w. to okres znacznego rozwoju przemysłu, głównie włókienniczego, metalowego, chemicznego i galanteryjnego. Powstawały osiedla fabryczne i nowe dzielnice. Miasto wchłonęło pobliskie osady. Zbudowano nową sieć wodociągową i kanalizacyjną. Wzniesiono budynki teatru miejskiego, kompleks pocztowy, gmach starostwa powiatowego i dom rzemiosła.

W pierwszych dniach po wybuchu II wojny światowej Częstochowa została zajęta przez hitlerowców. Wiele gałęzi przemysłu zostało podporządkowanych niemieckim potrzebom wojennym. Polskie podziemie przeprowadzało liczne akcje dywersyjne i sabotażowe. Miasto zostało wyzwolone 10 stycznia 1945 r. odbudowano i rozwinięto dotychczasowe gałęzie przemysłu.

W mieście działają dwie państwowe Wyższe uczelnie: Politechnika Częstochowska oraz Akademia im. Jana Długosza, a także dwie szkoły średnie o profilu artystycznym: plastyczna i muzyczna. Miasto ma ponad stuletnie tradycje teatralne - działa Państwowy Teatr Dramatyczny im. Adama Mickiewicza. Państwowa Filharmonia do 1989/90 była również organizatorem festiwali "Jeunesses Musicales", Polskiego Festiwalu Skrzypcowego im. Grażyny Bacewicz oraz Muzyki Chóralnej. Ekspozycje plastyczne organizuje Biuro Wystaw Artystycznych. Muzeum Okręgowe udostępnia zbiory z zakresu archeologii, etnografii, historii, sztuki i przyrody regionu.